Kutoka Karatasi Hadi Kidijitali: Safari ya Kulinda Historia ya Taifa-KOLOKOTA

 

Adeladius Makwega-

Ofisi ya Rais Idara ya Kumbukumbu na Nyaraka za Taifa.

 

Kila taifa lina historia yake. Historia ambayo haiishi kwa kusimuliwa pekee, bali huandikwa, huhifadhiwa na kurithishwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine.

 

Ndani ya mafaili yaliyopangwa kwa utaratibu, karatasi zilizobeba maandishi ya miaka iliyopita na nyaraka zinazoendelea kuzeeka, kuna simulizi pana la Taifa la Tanzania; simulizi la Serikali, taasisi, viongozi, wananchi na matukio yaliyounda safari ya Taifa hili.

Ni katika kulinda hazina hiyo ya kihistoria ndipo Ofisi ya Rais–Idara ya Kumbukumbu na Nyaraka za Taifa inapotekeleza jukumu lake la kuhakikisha urithi huo andishi haupotei, hauharibiki na hatimaye kusahaulika.

 

Mkurugenzi wa Huduma za Nyaraka nchini Tanzania katika Ofisi ya Rais–Idara ya Kumbukumbu na Nyaraka za Taifa, Athanas Bernad Kolokota, anasema Serikali imeendelea kuweka mkazo katika uhifadhi wa nyaraka za Taifa kwa kutumia mbinu na teknolojia za kisasa, hatua inayolenga kuhakikisha taarifa hizo zinabaki salama kwa matumizi ya sasa na vizazi vijavyo.

Akizungumza jijini Dodoma, Septemba 9, 2026, Kolokota alisema nyaraka hizo si karatasi za kawaida, bali ni sehemu muhimu ya historia, utambulisho na urithi wa Taifa la Tanzania.

 

Kwa mujibu wa Kolokota, nyaraka zilizohifadhiwa zina nafasi kubwa katika kutoa ushahidi wa shughuli mbalimbali za Serikali na taasisi zake, pamoja na kuwa chanzo muhimu cha maarifa kwa watafiti, wanafunzi, wanataaluma na wananchi wanaotaka kufahamu historia na maendeleo ya Taifa.

 

“Kwa kiasi kikubwa, elimu hii tunaitoa kwa kushirikiana na wadau wetu, wakiwemo vyombo vya habari,” alisema Kolokota.

 

Lakini katika dunia inayobadilika kwa kasi kutokana na maendeleo ya teknolojia, uhifadhi wa nyaraka hauishii tena kwenye makabati, mafaili na maghala.

 

Kolokota anasema Idara imeendelea kuchukua hatua za kukarabati nyaraka zilizochakaa, kuchanika au kuathirika kwa sababu mbalimbali, kabla ya kuzihifadhi katika mifumo ya kidijitali.

 

Hatua hiyo si suala la kubadilisha karatasi kuwa faili la kielektroniki pekee, bali ni mkakati mpana wa kulinda taarifa muhimu za Taifa dhidi ya hatari ya kupotea au kuharibika, huku ukirahisisha upatikanaji wake kwa watumiaji.

 

Kwa mfumo huo, taarifa ambayo hapo awali ingeweza kuhitaji muda mrefu kutafutwa katika mafaili ya karatasi, inaweza kupatikana kwa urahisi zaidi kupitia mifumo ya kidijitali, kwa kuzingatia taratibu na masharti ya matumizi ya nyaraka.

 

“Lengo letu ni kuhakikisha taarifa zilizomo katika nyaraka za Taifa zinalindwa, zinadumu kwa muda mrefu na zinapatikana kwa urahisi kwa watumiaji pale zinapohitajika. Teknolojia ya kidijitali ni sehemu muhimu ya kufanikisha azma hiyo,” alisema.

 

Ni jukumu ambalo, kwa mtazamo mpana, linaenda sambamba na wajibu wa Taifa wa kutunza ushahidi wa safari yake.

 

Maana yake ni kwamba nyaraka zilizotumika jana katika shughuli za Serikali zinaweza kuwa ushahidi muhimu kesho; nyaraka ambazo leo zinaonekana kuwa za kawaida zinaweza kuwa chanzo muhimu cha utafiti baada ya miongo kadhaa; na taarifa ambazo zingepotea kutokana na uchakavu wa karatasi zinaweza kuendelea kuwa sehemu ya kumbukumbu ya Taifa kupitia uhifadhi wa kidijitali.

Kwa mantiki hiyo, uhifadhi wa nyaraka si kazi ya kuhifadhi karatasi pekee, bali ni kazi ya kulinda kumbukumbu, kuhifadhi historia na kuhakikisha kizazi kijacho kinapata fursa ya kuifahamu safari ya Taifa lake.

 

Kolokota anasema jukumu hilo pia linaenda sambamba na kuelimisha umma kuhusu thamani ya nyaraka na umuhimu wa kuzitumia kama chanzo cha taarifa sahihi katika tafiti na shughuli mbalimbali za kielimu na kitaaluma.

Anasema ushirikiano na wadau, wakiwemo vyombo vya habari, ni muhimu katika kuwafikia wananchi wengi zaidi na kuwajengea uelewa kuhusu umuhimu wa nyaraka kama hazina ya maarifa na historia ya Taifa.

 

Katika muundo wa kiutendaji, Idara ya Huduma za Nyaraka ni miongoni mwa Idara kuu tatu zilizo chini ya Ofisi ya Rais–Idara ya Kumbukumbu na Nyaraka za Taifa.

Idara nyingine ni Idara ya Usimamizi wa Kumbukumbu pamoja na Idara ya Kuwaenzi Waasisi na Usimamizi wa Maktaba ya Marais.

 

Muundo huo unaakisi nafasi ya kumbukumbu na nyaraka katika utawala na maendeleo ya Taifa, kwa kuwa taarifa zilizohifadhiwa kwa usahihi zinaweza kutumika kama msingi wa utafiti, kumbukumbu ya matukio, ushahidi wa shughuli za Serikali na chanzo cha maarifa kwa vizazi mbalimbali.

 

Na wakati teknolojia ikiendelea kubadilisha namna dunia inavyohifadhi na kupata taarifa, Tanzania nayo inaendelea kuingia katika zama ambazo historia yake haipaswi kubaki kwenye makaratasi pekee.

 

Ni historia inayohitaji kulindwa, kuhifadhiwa na kuwekwa katika mifumo inayoweza kuifikisha kwa urahisi zaidi kwa wale wanaoihitaji leo, kesho na hata vizazi ambavyo bado havijazaliwa.

Huo ndio msingi wa juhudi za Serikali kupitia Ofisi ya Rais–Idara ya Kumbukumbu na Nyaraka za Taifa kuhakikisha kwamba urithi andishi wa Taifa unabaki kuwa hai—si kwa ajili ya leo pekee, bali kwa ajili ya Tanzania ya kesho.

Mwanakwetu upo?Kumbuka;

“Kutoka Karatasi Hadi Kidijitali: Safari ya Kulinda Historia ya Taifa”

Nakutakia siku njema.

Barua pepe: makwadeladius@gmail.com

Simu: 0717 649 257